Trong kỳ quyết toán thuế năm 2025, việc phân loại chính xác các khoản chi phí không được trừ khi tính thuế là bài toán quan trọng đối với mọi kế toán. Đặc biệt, sau khi Nghị định 320/2025/NĐ-CP có hiệu lực, nhiều quy định về ngưỡng thanh toán và mức khống chế đã thay đổi đáng kể. Bài viết dưới đây IFA sẽ giúp bạn tổng hợp chi tiết danh mục chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN để đảm bảo doanh nghiệp tối ưu nghĩa vụ thuế và tránh rủi ro bị truy thu.
Thời điểm áp dụng quy định chi phí không được trừ theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP
Theo quy định tại Khoản 1 Điều 24 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, văn bản này chính thức có hiệu lực từ ngày 15/12/2025 và được áp dụng cho kỳ tính thuế TNDN năm 2025. Về lộ trình triển khai, doanh nghiệp cần lưu ý các mốc thời gian và quyền lựa chọn như sau:
Đối với các quy định về doanh thu, chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN, ưu đãi thuế, miễn giảm thuế và chuyển lỗ, doanh nghiệp có quyền chủ động lựa chọn một trong các mốc thời gian sau để bắt đầu áp dụng:
- Áp dụng ngay từ đầu kỳ tính thuế năm 2025.
- Áp dụng kể từ ngày Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp có hiệu lực (01/10/2025).
- Áp dụng kể từ ngày Nghị định này chính thức có hiệu lực thi hành (15/12/2025).
Trường hợp đặc thù: Nếu kỳ tính thuế năm 2025 của doanh nghiệp bắt đầu sau ngày 01/10/2025, doanh nghiệp phải thực hiện áp dụng các quy định này kể từ ngày Luật Thuế TNDN có hiệu lực hoặc từ ngày Nghị định 320 có hiệu lực thi hành.
Riêng đối với hai nội dung dưới đây, doanh nghiệp không được tự chọn thời điểm mà phải áp dụng chính xác từ ngày Nghị định có hiệu lực (15/12/2025):
- Quy định về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (liên quan đến ngưỡng 5 triệu đồng).
- Quy định về việc chuyển nhượng vốn.
Lưu ý: Đối với khoản tiền cấp quyền khai thác khoáng sản đã được tính vào các chi phí không được trừ khi tính thuế (hoặc chi phí được trừ) theo đúng quy định của các kỳ tính thuế trước khi Nghị định này có hiệu lực, doanh nghiệp không thực hiện điều chỉnh lại.
23 khoản chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN theo nghị định mới nhất
Căn cứ Điều 10 Nghị định 320/2025/NĐ-CP ban hành ngày 15/12/2025, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý rà soát hệ thống sổ sách vì danh mục các loại chi phí bị loại trừ đã có những thay đổi quan trọng về ngưỡng định mức và điều kiện chứng từ. Để giúp bạn nắm bắt lộ trình quyết toán thuế chính xác, IFA đã tổng hợp chi tiết 23 nhóm chi phí không được khấu trừ khi tính thuế TNDN cụ thể dưới đây:
Khoản chi không đáp ứng đủ điều kiện quy định
Các khoản chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN là những khoản không thỏa mãn đồng thời các điều kiện:
- Khoản chi thực tế phát sinh không liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.
- Không có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp theo quy định.
- Không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với các hóa đơn có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên.
Các khoản tiền phạt vi phạm hành chính
Doanh nghiệp không được tính vào chi phí các khoản phạt do lỗi chủ quan bao gồm:
- Vi phạm luật giao thông đường bộ.
- Vi phạm chế độ đăng ký kinh doanh và chế độ kế toán.
- Vi phạm pháp luật về thuế (gồm cả tiền phạt chậm nộp thuế).
- Các khoản phạt vi phạm hành chính khác theo quy định pháp luật.
Các khoản chi đã được bù đắp hoặc đã được trừ
- Khoản chi đã được bù đắp bằng nguồn kinh phí khác (bảo hiểm, tài trợ...).
- Khoản chi đã được trích từ Quỹ phát triển khoa học và công nghệ hoặc Quỹ đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số của doanh nghiệp.
Phần chi vượt mức quy định khống chế
Nhóm này bao gồm 5 khoản chi bị giới hạn định mức:
- Chi phí quản lý từ công ty mẹ nước ngoài: Phần phân bổ cho cơ sở thường trú tại Việt Nam vượt mức tính theo tỷ lệ doanh thu.
- Thuê quản lý kinh doanh trò chơi, casino: Phần chi vượt quá 4% doanh thu hoạt động này.
- Lãi vay giao dịch liên kết: Thực hiện theo quy định riêng về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết.
- Chi phúc lợi trực tiếp cho NLĐ: (Hiếu hỷ, nghỉ mát, hỗ trợ học tập, y tế, bảo hiểm tự nguyện...) vượt quá 01 tháng lương bình quân thực tế (Quỹ lương thực tế chia cho 12 tháng hoặc số tháng hoạt động).
- Bảo hiểm tự nguyện/Hưu trí: Phần chi vượt mức 05 triệu đồng/tháng/người để đóng góp quỹ hưu trí bổ sung, bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm hưu trí tự nguyện.
Trích lập và sử dụng dự phòng sai quy định
Toàn bộ các khoản trích lập không đúng hướng dẫn của pháp luật đều bị loại trừ, cụ thể:
- Dự phòng giảm giá hàng tồn kho.
- Dự phòng tổn thất các khoản đầu tư tài chính.
- Dự phòng nợ phải thu khó đòi.
- Dự phòng bảo hành sản phẩm, hàng hóa, công trình xây lắp.
- Dự phòng rủi ro nghề nghiệp của doanh nghiệp thẩm định giá, kiểm toán độc lập.
Khoản chi khấu hao tài sản cố định (TSCĐ)
- TSCĐ không dùng cho sản xuất kinh doanh (trừ tài sản phục vụ NLĐ như nhà ăn, nhà xe...).
- TSCĐ thiếu giấy tờ chứng minh quyền sở hữu (trừ thuê mua tài chính).
- TSCĐ không được hạch toán, quản lý trong sổ sách kế toán.
- Khấu hao vượt mức quy định (phần nguyên giá vượt 1,6 tỷ đồng với ô tô dưới 9 chỗ; tàu bay, du thuyền không dùng kinh doanh vận tải).
- TSCĐ đã hết giá trị khấu hao hoặc quyền sử dụng đất lâu dài.
Chi phí trích trước nhưng chưa chi hết theo kỳ hạn
Các khoản trích trước (sửa chữa lớn TSCĐ, hoạt động đã tính doanh thu nhưng chưa hoàn tất nghĩa vụ...) sẽ bị loại nếu đến hết kỳ hạn chưa chi hoặc chi không hết. Khi kết thúc hợp đồng, doanh nghiệp phải điều chỉnh tăng/giảm chi phí theo số thực tế phát sinh trên hóa đơn hợp lệ.
Chi cho người lao động (NLĐ)
- Lương thực tế không chi trả hoặc thiếu chứng từ thanh toán.
- Lương thưởng không ghi rõ mức hưởng trong HĐLĐ hoặc quy chế công ty.
- Lương chưa chi sau thời hạn nộp hồ sơ quyết toán (trừ quỹ dự phòng tiền lương tối đa 17%).
- Lương của chủ DN tư nhân, chủ công ty TNHH một thành viên (do cá nhân làm chủ).
- Thù lao sáng lập viên không tham gia điều hành.
- Trang phục: Phần tiền mặt vượt 05 triệu đồng/người/năm hoặc hiện vật không hóa đơn.
- Phụ cấp tàu xe, trợ cấp mất việc, thưởng sáng kiến... chi sai đối tượng hoặc sai quy định.
Chi trả lãi tiền vay tương ứng vốn điều lệ còn thiếu
Lãi vay không được trừ tương ứng với phần vốn điều lệ doanh nghiệp còn thiếu theo tiến độ góp vốn. Ngoài ra, lãi vay đã vốn hóa vào giá trị tài sản đang đầu tư cũng không được tính vào chi phí trong kỳ.
Chi trả lãi tiền vay ngoài vượt trần Bộ luật Dân sự
Phần lãi vay từ các đối tượng không phải tổ chức tín dụng (cá nhân, tổ chức khác) vượt quá mức lãi suất quy định tại Bộ luật Dân sự hiện hành.
Phần chi phí thu hồi vượt tỷ lệ quy định tại hợp đồng dầu khí
Đối với hoạt động dầu khí, có hai nhóm chi phí cụ thể sẽ bị loại trừ khi xác định khoản chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN:
- Phần chi phí vượt định mức tỷ lệ: Toàn bộ phần chi phí thu hồi vượt quá tỷ lệ quy định tại hợp đồng dầu khí đã được phê duyệt. Trong trường hợp hợp đồng không quy định cụ thể, mức giới hạn này được ấn định là 35%; phần vượt quá con số này sẽ không được tính vào chi phí được trừ.
- Các khoản không được tính vào chi phí thu hồi:
- Các khoản chi đã nằm trong danh mục bị loại trừ chung của pháp luật thuế.
- Chi phí phát sinh trước thời điểm hợp đồng dầu khí có hiệu lực (trừ khi có thỏa thuận riêng hoặc quyết định từ Thủ tướng).
- Các loại hoa hồng dầu khí và chi phí lãi vay đối với khoản đầu tư tìm kiếm, thăm dò, phát triển mỏ và khai thác.
- Các khoản tiền phạt hoặc tiền bồi thường thiệt hại.
- Các chi phí khác không được phép thu hồi theo quy định của Luật Dầu khí hoặc các thỏa thuận trong hợp đồng.
Các khoản Thuế không được trừ
Các khoản Thuế không được trừ: Về nguyên tắc, doanh nghiệp không được tính vào chi phí các loại thuế đã được khấu trừ, được hoàn hoặc là nghĩa vụ trực tiếp để tránh trùng lặp lợi ích. Các khoản chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN thuộc nhóm này bao gồm:
- Thuế GTGT đầu vào đã được khấu trừ hoặc được cơ quan thuế hoàn trả.
- Thuế GTGT đầu vào của ô tô dưới 9 chỗ ngồi tương ứng với phần nguyên giá vượt mức quy định không được khấu trừ.
- Thuế TNDN doanh nghiệp tự nộp (Ngoại lệ: Được trừ nếu nộp thay nhà thầu nước ngoài mà hợp đồng quy định doanh thu không bao gồm thuế).
- Thuế TNCN do doanh nghiệp khấu trừ của người lao động (Ngoại lệ: Được trừ nếu hợp đồng lao động quy định mức lương chi trả không bao gồm thuế TNCN - lương NET).
- Các khoản tiền chậm nộp thuế theo quy định của Luật Quản lý thuế.
Chi đóng góp quỹ, hội phí sai quy định
Các khoản chi này bị loại trừ nếu không thực hiện đúng theo tôn chỉ hoặc định mức của các tổ chức liên quan, bao gồm:
- Chi đóng góp nhằm hình thành nguồn chi phí quản lý cho cấp trên.
- Chi đóng góp vào các Hiệp hội vượt quá mức quy định do Hội đó ban hành.
Tiền điện, nước thuê địa điểm thiếu chứng từ
Chi phí này sẽ không được tính vào các chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN hợp lý nếu:
- Doanh nghiệp thanh toán trực tiếp cho nhà cung cấp nhưng thiếu hóa đơn điện, nước hoặc thiếu hợp đồng thuê địa điểm kinh doanh.
- Doanh nghiệp thanh toán thông qua chủ nhà nhưng thiếu chứng từ thanh toán phù hợp với thực tế tiêu thụ hoặc thiếu hợp đồng thuê.
Chi phí thuê TSCĐ và góp vốn bằng giá trị vô hình
Khoản chi không được trừ trong nhóm này bao gồm:
- Phần chi phí thuê tài sản cố định vượt quá mức phân bổ theo số năm thực tế mà bên đi thuê đã trả tiền trước.
- Các khoản góp vốn bằng giá trị lợi thế kinh doanh hoặc giá trị quyền sử dụng thương hiệu.
Lỗ chênh lệch tỷ giá do đánh giá lại cuối kỳ
Doanh nghiệp không được tính vào chi phí đối với khoản lỗ chênh lệch tỷ giá từ việc đánh giá lại các khoản mục tiền tệ cuối năm sau:
- Tiền mặt, tiền gửi và tiền đang chuyển có gốc ngoại tệ.
- Các khoản nợ phải thu có gốc ngoại tệ.
Lưu ý: Lỗ từ việc đánh giá lại nợ phải trả cuối kỳ vẫn được tính vào chi phí được trừ.
Các khoản chi tài trợ, ủng hộ, từ thiện
Nhìn chung, các khoản tài trợ cho địa phương, đoàn thể hoặc tổ chức xã hội sẽ bị loại trừ. Tuy nhiên, ngoại lệ được trừ nếu tài trợ đúng đối tượng và có hồ sơ hợp lệ cho:
- Giáo dục, y tế, văn hóa và khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh.
- Làm nhà đại đoàn kết, nhà tình nghĩa cho các đối tượng chính sách.
- Nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số hoặc tài trợ theo quy định của Chính phủ cho các địa bàn đặc biệt khó khăn.
Chi đầu tư xây dựng cơ bản hình thành TSCĐ
Các khoản chi phát sinh trong giai đoạn đầu tư xây dựng để hình thành tài sản cố định không được trừ trực tiếp mà phải được vốn hóa vào nguyên giá tài sản để trích khấu hao sau này.
Chi liên quan đến biến động vốn chủ sở hữu
Về nguyên tắc, các khoản chi tài trợ, ủng hộ địa phương, đoàn thể, tổ chức xã hội và chi từ thiện đều là khoản chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn được tính vào chi phí hợp lý nếu khoản tài trợ nằm trong phạm vi quy định tại điểm đ khoản 2 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, bao gồm:
- Tài trợ cho giáo dục, y tế hoặc văn hóa (bằng tiền hoặc hiện vật).
- Tài trợ cho hoạt động phòng, chống và khắc phục hậu quả của thiên tai, dịch bệnh.
- Tài trợ xây dựng nhà đại đoàn kết, nhà tình nghĩa, nhà cho các đối tượng chính sách.
- Tài trợ cho các địa phương thuộc địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của Chính phủ.
- Tài trợ cho hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Chi đầu tư xây dựng cơ bản hình thành TSCĐ
Các khoản chi phát sinh trong giai đoạn đầu tư xây dựng để hình thành tài sản cố định không được trừ trực tiếp mà phải được vốn hóa vào nguyên giá tài sản để trích khấu hao sau này.
Chi liên quan đến biến động vốn chủ sở hữu
Đây là nhóm chi phí không được khấu trừ khi tính thuế TNDN trực tiếp, bao gồm:
- Chi phí phát hành cổ phiếu, mua lại cổ phiếu của chính mình hoặc mua cổ phiếu quỹ.
- Chi phí liên quan trực tiếp đến việc trả cổ tức (trừ các loại cổ phiếu được phân loại là nợ phải trả).
- Các khoản chi khác tác động trực tiếp đến việc tăng hoặc giảm vốn chủ sở hữu.
Tiền cấp quyền khai thác khoáng sản vượt mức
Khoản tiền nộp vượt mức quy định hàng năm sẽ không được trừ. Các khoản nộp bổ sung theo quyết toán chỉ được chấp nhận nếu doanh nghiệp thực hiện phân bổ đều theo thời hạn còn lại của giấy phép.
Chi của hoạt động kinh doanh đặc thù sai định mức
Đối với các lĩnh vực như Ngân hàng, Bảo hiểm, Xổ số, Chứng khoán, dự án BT, BOT... các khoản chi thực hiện không đúng nội dung hoặc vượt mức quy định riêng của Bộ Tài chính đều bị loại bỏ.
Khoản chi không tương ứng với doanh thu tính thuế
Toàn bộ các chi phí không phục vụ trực tiếp cho việc tạo ra doanh thu trong kỳ tính thuế sẽ bị loại trừ (ngoại trừ các khoản chi mang tính chất chuẩn bị hoặc tổn thất hợp lý theo quy định).
Khoản chi vi phạm pháp luật chuyên ngành
Nhóm chi phí cuối cùng không được trừ khi quyết toán thuế bao gồm:
- Chi lương làm thêm giờ vượt mức quy định của Bộ luật Lao động.
- Chi phí quảng cáo cho các sản phẩm bị cấm hoặc chưa đăng ký theo quy định pháp luật.
- Các khoản chi phục vụ sản xuất kinh doanh nhưng sai nội dung hoặc vượt định mức theo quy định của pháp luật chuyên ngành hiện hành.
Kết luận
Hiểu rõ danh mục 23 nhóm chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP sẽ giúp bạn chủ động hơn trong mọi kỳ quyết toán. Những cập nhật mới về chứng từ và định mức khống chế là điều kế toán cần lưu ý để phân loại chính xác các chi phí không được trừ khi tính thuế TNDN, từ đó giảm thiểu những rủi ro pháp lý không đáng có cho doanh nghiệp.
Với dịch vụ kế toán thuê ngoài chuyên nghiệp, IFA giúp bạn rà soát từng chi phí không được khấu trừ khi tính thuế TNDN, đảm bảo hệ thống sổ sách luôn chuẩn mực và sẵn sàng trước mọi kỳ thanh kiểm tra.
Công ty TNHH Kiểm Toán Tư Vấn IFA
- Trụ sở chính: Tầng 2, Tòa nhà Minh Khang, 120A Trần Kế Xương, Phường Cầu Kiệu, TP. HCM
- Văn phòng TPHCM: 33 Đặng Thùy Trâm, Phường Bình Lợi Trung, TP.HCM, Việt Nam
- Email: info@ifa.com.vn
- Hotline: 0909.294.209 – (028) 3622 2162
- Văn phòng Hà Nội: Tầng 3, 202 Khương Đình, phường Khương Đình, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
- Hotline: 0909.294.209 - (024).3209 9066
- Email: hanoi@ifa.com.vn
- Website: Ifa.com.vn
- Fanpage: https://www.facebook.com/kiemtoanifa
- X: https://x.com/kiemtoanifa
